Wat een waardevolle dag was de Marktinnovatiedag. Met een programma vol inzichten, praktijkvoorbeelden en gesprekken over de toekomst van de bouwsector hebben we samen gekeken naar de vraag hoe we digitalisering en circulariteit echt verder kunnen brengen.
We startten de dag met een keynote van Cassandra Vugts, directeur van SPARK Campus, over de vraag hoe AI en Physical AI kunnen bijdragen aan een productievere bouwsector. Haar centrale boodschap was helder: AI en robotica zijn geen doel op zich, maar een antwoord op de grote uitdagingen waar de sector voor staat. Denk aan het structurele personeelstekort, de groeiende maatschappelijke opgaven en de noodzaak om de arbeidsproductiviteit te verhogen.
Aan de hand van praktijkvoorbeelden liet zij zien hoe drones, robotdogs, digitale tweelingen, autonome robots en humanoids zich ontwikkelen van veelbelovende experimenten naar concrete toepassingen op de bouwplaats. Tegelijk maakte zij duidelijk dat de grootste innovatie niet alleen in de technologie zit, maar vooral in de mens die leert samenwerken met die technologie. Succesvolle toepassing begint bij experimenteren, leren en het ontwikkelen van nieuwe vaardigheden. Daarmee gaf haar verhaal niet alleen een blik op wat er technologisch mogelijk is, maar vooral ook op wat dat vraagt van organisaties en mensen in de praktijk.
Aansluitend gingen we hierover verder in gesprek tijdens het panel met Cassandra Vugts, Henk Stamhuis is en Cees Van Dillen. Daar kwam duidelijk naar voren dat technologische innovatie alleen werkt als die ook goed landt in de praktijk. Dat vraagt om samenwerking, duidelijke keuzes en een sector die durft te experimenteren en op te schalen.
In de workshops werd die lijn verder doorgetrokken.
Tijdens de sessie over typegoedkeuring voor circulair en industrieel bouwen stond de vraag centraal hoe we deze manier van bouwen echt kunnen opschalen. De conclusie was helder: technisch is er al veel mogelijk, maar om echt door te pakken zijn ook andere vormen van samenwerking, regelgeving en financiering nodig. Zoals Wim-Heerke Spronk, CEO van Green Structures Group, het treffend zei: “Technisch kan alles al in de industriële bouw.” Tegelijk werd duidelijk dat kleinere woningfabrieken alleen kunnen blijven bestaan als risico’s en investeringen eerlijker verdeeld worden. Ook de presentatie van Dorien Staal van Dura Vermeer over het Virtual Factory Concept werd door veel aanwezigen gezien als een interessante richting om schaalbaar, wendbaar en in samenwerking te bouwen.
In de sessie over circulair landschap bekeken we de opgave vanuit verschillende kanten. Van het nieuwe circulaire bedrijventerrein Strijkviertel tot het circulair inrichten van het bestaande bedrijventerrein Lage Weide. Innovaties zoals een digital twin laten zien hoe digitale tools kunnen helpen om circulaire keuzes in de inrichting van een landschap inzichtelijk te maken en beter te onderbouwen. Daarna gingen we ook zelf aan de slag met een concrete ontwerpopgave: hoe kan een circulaire brug eruitzien? Juist in die oefening werd zichtbaar hoe ontwerp, techniek en circulariteit samenkomen.
Ook de workshop circulair renoveren leverde mooie inzichten op. De belangrijkste les daar was dat je alleen echt impact maakt als je al in een heel vroeg stadium met de juiste partijen aan tafel zit. Denk aan opdrachtgevers, overheden, corporaties, architecten en uitvoerende partijen. Juist aan het begin van een traject kun je de grootste invloed uitoefenen op circulaire keuzes, zonder dat het automatisch meer hoeft te kosten. Daarnaast kwam ook het belang van schaal duidelijk naar voren: hoe groter het gebied en hoe groter het volume, hoe interessanter circulair hergebruik financieel wordt. Een praktische quote die bleef hangen kwam van Ralph van Rees (BOOT) : “Vergeet niet om op tijd bij de gemeente de vergunning aan te vragen!” Ook werd benoemd dat het interessant is om het gesprek aan te gaan met grote financiers, zoals Rabobank, omdat ook daar de aandacht voor duurzame investeringen groeit.
In de sessie netbewust ontwerpen en bouwen lieten Stefan van Loon (Climetric Sustainable Design Strategies) en Cees van Dillen (Bouwbedrijf Van Dillen) zien dat netcongestie woningbouw niet per definitie hoeft stil te leggen. De kern van hun verhaal was helder: wacht niet alleen op netverzwaring, maar ontwerp slimmer binnen de ruimte die er nu al is.
Aan de hand van een parametrische casus voor een biobased kantoorgebouw in Utrecht werd inzichtelijk gemaakt hoe verschillende ontwerpkeuzes samen het verschil maken. Niet één losse maatregel bleek doorslaggevend, maar juist de combinatie van keuzes in schil, installaties, regeltechniek, nachtventilatie en load shedding. Door die integraal door te rekenen ontstond een oplossing die binnen alle eisen viel op het gebied van comfort, energie, kosten en netcapaciteit.
Een belangrijk inzicht uit de sessie was dat een batterij lang niet altijd de eerste of beste oplossing is. Juist met slimmer ontwerpen en aansturen kun je al veel bereiken. In de gepresenteerde casus leidde dat tot een circa 30% lagere netaansluiting, terwijl het comfort sterk verbeterde en ook de energieprestatie vooruitging. De belangrijkste les: maak eerst een goed ontwerp, vóórdat je gaat verzwaren of bijplaatsen.
Mooi om te zien hoeveel kennis, ervaring en energie er in het netwerk zit. Dank aan alle sprekers, deelnemers en partners die deze dag tot een succes hebben gemaakt.
